دلایل رگباری زدن کنتاکتور و روش های پیشگیری از آن
امروزه حدوداً در تمام کارگاههای صنعتی و تولیدی از کنتاکتور به جای کلید استفاده میشود و دلایل متعددی هم برای این موضوع وجود دارد. مثلاً قابلیت قطع و وصل چندباره یا ایمنی بیشتر و قابلیت کنترل از راه دور و دهها قابلیت و مزیت دیگر. کنتاکتور را باید یک تجهیز الکترونیکی دانست که با استفاده نیروی مغناطیسی، جریان برق در مدارات مختلف را قطع و وصل میکند. رگباری زدن کنتاکتور یا قطع و وصل شدن پیاپی جریان برق در کنتاکتور یا جذب نکردن کنتاکتور، از نشانههای ایجاد مشکل در این قطعه است. در این مطلب از تولچی قصد داریم تا علت رگباری زدن کنتاکتور را بررسی نموده و راهحلهایی برای رفع آن ارائه دهیم.
با خرید کنتاکتور خیال خود را از بابت تهیه محصول اصل از نمایندگی کنتاکتور برند زیمنس و اشنایدر راحت کنید و کیفیت و ماندگاری بالا را به تجهیزات خود هدیه دهید.
رگباری زدن کنتاکتور چیست؟
اصطلاح رگباری زدن کنتاکتور وقتی به کار میرود که این قطعه جریان برق را به صورت پیاپی و ناپیوسته و بدون وجود فرمان از سمت ما یا خارج از برنامه زمانی تعیین شده قطع و وصل کند. دلایل رگباری زدن کنتاکتور متعدد است و برای درک بهتر بروز این اتفاق راهی جز شناخت ساختار کنتاکتور نداریم.
کنتاکتور در مفهوم کلی مانند کلید عمل میکند و جریان برق را قطع و وصل میکند. تفاوت بنیادین این قطعه با کلید در نحوه انجام کار است. کنتاکتور از دو هسته تشکیل یافته است؛ هسته ثابت و هسته متحرک. هسته ثابت در واقع سیمپیچی است که جریان الکتریسیته در آن به حرکت در میآید. میدانیم که حرکت جریان برق در طول سیمپیچ، میدان الکترومغناطیسی ایجاد میکند و در نتیجه ایجاد این میدان، نیروی لازم برای حرکت هسته متحرک ایجاد میشود.
حالا سوال اینجاست که اصلاً چرا باید هسته متحرک به حرکت درآید؟
در تمام کلیدهایی که برای قطع و وصل جریان برق کاربرد دارد؛ کنتاکتهایی یا به اصطلاح سادهتر مسیرهایی برای عبور جریان وجود دارد. کنتاکتهای کنتاکتور دو حالت ثابت و متحرک دارند. وقتی کنتاکتها به یکدیگر متصل شوند؛ مسیر جریان برق به طور کامل شکل گرفته و مدار کار میکند و وقتی این کنتاکتها از هم جدا باشند، جریان برق قطع میشود. هسته متحرک یا تیغه کنتاکتور به وسیله فنری در پوزیشن قطع قرار گرفته و کنتاکتها را از هم دور میکند.
وقتی نیروی الکترومغناطیسی ایجاد شده توسط هسته متحرک، بیش از نیروی وارد شده توسط فنر باشد؛ هسته یا تیغه متحرک کنتاکتور حرکت کرده و در محلی قرار میگیرد که کنتاکتها به یکدیگر متصل شده و جریان برق منتقل میشود. هنگامی هم که جریان برق در سیمپیچ هسته اصلی متوقف شود و میدان الکترومغناطیسی از بین برود و دیگر نیرویی وجود نداشته باشدف نیروی وارد شده توسط فنر، تیغه را به حالت اولیه برده و کنتاکتها را قطع میکند که اصطلاحاً به آن آزاد شدن کنتاکتور میگویند. این عمل با صدایی کوچک همراه است.
با این توضیحات میتوان حدس زد که علت رگباری زدن کنتاکتور چیست. در حقیقت رگباری زدن کنتاکتور چیزی نیست جز حرکت نامنظم تیغه یا هسته مشترک آن میان پوزیشنهای قطع و وصل. حالا با این تفسیر از رگباری زدن کنتاکتور سراغ دلایل بروز آن میرویم.
علت رگباری زدن کنتاکتور
در بخش قبل دیدیم که رگباری زدن کنتاکتور ناشی از حرکت نامنظم و بیبرنامه تیغه مشترک کنتاکتور و قطع وصل شدن کنتاکتها به صورت پیاپی است. در این بخش قصد داریم دلایل بروز این اتفاق را بررسی نماییم. در واقع رگباری زدن کنتاکتور، نشان از خرابی قطعه دارد و میتوان آن را رایجترین مشکل موجود در کنتاکتورها دانست.
| علت رگباری زدن کنتاکتور | شرح مشکل | نتیجه ایجادشده | راهکار پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| اتصالات کنتاکتور | خرابی یا شل بودن اتصالات بین کنتاکتور و منبع تغذیه باعث افت و خیز جریان و ولتاژ میشود | تغییر مداوم نیروی الکترومغناطیسی و قطع و وصل پیدرپی کنتاکتها | بررسی و محکم کردن اتصالات، رفع ایراد سیمکشی و اطمینان از اتصال صحیح به منبع تغذیه |
| نوسان ولتاژ | نوسانات برق در شبکه یا خرابی منبع تغذیه باعث میشود ولتاژ ورودی به کنتاکتور پایدار نباشد | عملکرد نامنظم تیغه متحرک و رگباری زدن کنتاکتور | بررسی منبع تغذیه، کنترل ولتاژ ورودی و استفاده از تجهیزات محافظ برق |
| خراب بودن سیمپیچ | خرابی سیمپیچ هسته ثابت باعث کاهش یا تغییر نیروی مغناطیسی موردنیاز برای جذب تیغه میشود | قطع و وصل نامنظم کنتاکتها و اختلال در عملکرد کنتاکتور | تست سیمپیچ، تعمیر بوبین یا تعویض کنتاکتور در صورت خرابی شدید |
| بار الکتریکی زیاد | اتصال تجهیزات بیشتر از ظرفیت نامی کنتاکتور باعث اعمال فشار بیش از حد به قطعه میشود | کاهش عملکرد صحیح و بروز رگباری زدن در زمان کار | بررسی ظرفیت کنتاکتور و انتخاب مدل متناسب با بار الکتریکی مدار |
| عدم نصب صحیح کنتاکتور | نصب نادرست یا قرارگیری در محیط نامناسب مانند رطوبت، گرد و غبار یا دمای بالا | اختلال در اتصال کامل کنتاکتها و ایجاد عملکرد ناپایدار | نصب اصولی کنتاکتور، انتخاب محل مناسب و جلوگیری از آلودگی و شرایط محیطی نامناسب |
اتصالات کنتاکتور
اگر اتصالات میان کنتاکتور و منبع تغذیه دچار مشکل شده باشد، طبیعتاً جریان برق به صورت نوسانی و با افت و خیز ولتاژ در کنتاکتور جریان پیدا میکند. و در نتیجه میزان نیروی الکترومغناطیسی ایجاد شده در سیمپیچ هسته اصلی پیوسته تغییر میکند. در نتیجه این نیروی الکترومغناطیسی متغیر، گاهی بیشتر از نیروی وارد شده توسط فنر و گاهی کمتر از آن میشود و بر اثر همین اتفاق، تیغه متحرک به صورت پیوسته جابجا میشود. این یعنی کنتاکتها مرتباً به هم وصل و از هم جدا میشوند. اتصال معیوب کنتاکتور به منبع تغذیه را باید یکی از دلایل رگباری زدن کنتاکتور دانست.
نوسان ولتاژ
گاهی اتصالات میان کنتاکتور و منبع تغذیه سالم هستند اما باز هم شاهد رگباری زدن کنتاکتور هستیم. علت این موضوع میتواند نوسانات ولتاژی باشد که به اتصالات مربوط نیست بلکه به خرابی منبع تغذیه یا ایجاد مشکل در شبکه برق رخ میدهد. به عبارت دیگر ممکن است تمام قطعات شما درست کار کنند اما به علت نوسان در شبکه برق سراسری، با رگباری زدن کنتاکتور مواجه شوید.
خراب بودن سیمپیچ
اگر سیمپیچ هسته ثابت کنتاکتور شما خراب باشد؛ دوباره همان اتفاقی رخ میدهد که در بخشهای قبل به آن اشاره کردیم. نوسان در میزان نیروی الکترومغناطیسی تولید شده توسط کنتاکتور به نحوی که گاهی این نیرو از نیروی وارد شده توسط فنر کمتر و گاهی بیشتر میشود و در نتیجه رگباری زدن کنتاکتور اتفاق میافتد. اگر علت رگباری زدن کنتاکتور شما این مورد باشد، باید از خدمات تعمیر استفاده کنید یا یک کنتاکتور جدید تهیه نمایید.
بار الکتریکی زیاد
دیگر علت رگباری زدن کنتاکتور این است که تجهیزات زیادی را به آن متصل میکنید و در نتیجه، بار الکتریکی اعمال شده بر آن بیشتر از ظرفیت قطعه میشود. توصیه میکنیم پیش از اتصال تجهیزات و به کارگیری کنتاکتور، حتماً ظرفیت باز الکتریکی آن که روی قطعه درج شده است را مشاهده کرده و این موضوع را کنترل کنید.
عدم نصب صحیح کنتاکتور
اگر کنتاکتور به شیوه صحیح نصب نشده باشد یا محل نصب آن مناسب نباشد، رگباری زدن کنتاکتور اتفاق میافتد. شرایط محیطی مانند گرد و غبار و رطوبت یا دما میتواند روی عملکرد کنتاکتور تاثیر گذاشته و علت رگباری زدن کنتاکتور باشد. در این موارد، معمولاً مشکل از عدم اتصال کنتاکتها است که به خاطر نصب نادرست یا وجود آلاینده یا افزایش دما نمیتوانند به هم متصل شوند.
بیشتر بخوانید: اصلیترین دلایل خرابی کنتاکتور
در مواجهه با رگباری زدن کنتاکتور چه باید کرد؟
پس از بررسی دلایل رگباری زدن کنتاکتور وقت آن رسیده تا راهحلهای رفع آن را بررسی کنیم. البته باید این نکته را هم به یاد داشت که کنتاکتور مانند هر قطعه مصرفی دیگری، عمر مفید مشخص و تعیین شدهای دارد. رگباری زدن یا عملکرد نامناسب کنتاکتور میتواند به خاطر تمام شدن این عمر مفید و فرسوده شدن قطعه باشد. اما اگر با مشکل رگباری زدن کنتاکتور مواجه شدهاید و مطمئن هستید که این قطعه هنوز فرسوده نشده یکی از راهحلهای زیر را امتحان نمایید.
بررسی ولتاژ تغذیه کنتاکتور
دیدیم که یکی از دلایل رگباری زدن کنتاکتور نوسانات ولتاژ است که باعث میشود نیروی الکترومغناطیسی تولید شده دائماً تغییر کند و موقعیت هسته یا تیغه متحرک را تغییر دهد. اولین اقدامی که باید در مواجهه با رگباری زدن کنتاکتور انجام داد، بررسی ولتاژ و اطمینان از سالم بودن اتصالات میان کنتاکتور و منبع تغذیه و همچین عدم وجود مشکل در منبع تغذیه یا شبکه سراسری برق است. به عبارتی ممکن است هیچ مشکلی در کنتاکتور، منبع تغذیه، اتصالات و سایر زیرساختهای شما وجود نداشته باشد و علت رگباری زدن کنتاکتور، وجود مشکل در شبکه برق سراسری باشد. اگر ولتاژ تغذیه شما مشکلی ندارد، سراغ راهحل بعدی بروید.
بررسی هسته کنتاکتور
ممکن است خرابی قطعات داخلی کنتاکتور مثل هسته متحرک یا سیمپیچ هسته ثابت دچار مشکل شده باشند و این موضوع علت رگباری زدن کنتاکتور شما باشد. در این صورت شما راهی ندارید جز اینکه کنتاکتور خود را تعویض کرده یا آن را تعمیر کنید. از طرف دیگر هنگامی که مدار فرمان به نحو صحیح بسته نشده باشد یا حلقه در مدار وجود داشته باشد یا بوبین با ولتاژ نامی خود تغذیه نشود، هسته نمیتواند کار خود را به درستی انجام داده و انرژی الکترومغناطیسی لازم را تامین نماید.
بررسی کنتاکتهای کنتاکتور
کثیف بودن یا وجود اتصال کوتاه در کنتاکتهای شستی کنتاکتور یا خرابی این کنتاکتها میتواند علت رگباری زدن کنتاکتور باشد و برای حل این مشکل حتماً از عدم وجود اتصال کوتاه و کارکرد صحیح کنتاکتهای شستی مطمئن شوید و حتماً آنها را تمیز کنید. بعداً دوباره بررسی نمایید که آیا هنوز این مشکل وجود دارد یا خیر.
چه راهکارهایی برای پیشگیری از رگباری زدن کنتاکتور وجود دارد؟
برای این که با مشکل رگباری زدن کنتاکتور مواجه نشویم میتوانیم چند مورد مهم را رعایت نماییم. در واقع رعایت این نکات باعث میشود که هزینه کمتری داشته باشیم چون با توجه به نقش کنترلی کنتاکتور در فرآیندهای صنعتی، خراب شدن آن یعنی متوقف شدن فرایند و تحمل هزینههای جانبی اضافی، علاوه بر هزینههای تعمیر یا جایگزینی کنتاکتور. در نتیجه میتوان گفت که رعایت موارد زیر، از نظر اقتصادی و تولیدی به مراتب به صرفهتر است.
انتخاب کنتاکتور مناسب
در متن هم به این نکته اشاره کردیم که کنتاکتور مانند هر قطعه دیگری عمر مفید مشخصی دارد. انتخاب کنتاکتوری که از مواد باکیفیت تولید شده و کیفیت ساخت بالایی دارد؛ باعث میشود که ما در طول مدت بیشتری از این قطعه استفاده کنیم و کمتر با مشکلاتی مثل رگباری کنتاکتور که میتواند ناشی از خرابی قطعات داخلی و هسته و … باشد روبرو شویم. اگرچه معمولاً کنتاکتورهایی که کیفیت ساخت بالایی دارند، دارای بهای بیشتری نسبت به کنتاکتورهای میان رده و معمولی هستند اما پرداخت هزینه بیشتر در ابتدای کار و تهیه یک کنتاکتور مناسب و باکیفیت، احتمال مواجهه ما با مشکلاتی مثل این را کاهش میدهد.
نصب درست کنتاکتور
در مرور دلایل رگباری زدن کنتاکتور به این نکته اشاره کردیم که یکی از علل مهم و رایج که باعث بروز این مشکل میشود؛ نصب نادرست و غیر اصولی کنتاکتور یا قرار دادن آن در محلی نامناسب است. برای جلوگیری از بروز این مشکل، حتماً فرایند نصب آن را به فردی متخصص سپرده و با در نظر داشتن شرایط محیطی، محل نصب آن را انتخاب نمایید. عدم توجه به این موارد علاوه بر بروز مشکلاتی مثل رگباری زدن کنتاکتور، میتواند به قطعات داخلی آن نیز آسیب وارد کرده و عمر مفید قطعه را کاهش دهد.
نظارت منظم بر عملکرد کنتاکتور
منظور از نظارت منظم بر عملکرد کنتاکتور این است که در بازههای زمانی متناوب و کوتاه مدت از مواردی مثل تمیز بودن کنتاکتهای شستی یا سالم بودن اتصالات و عدم به وجود آمدن اتصال کوتاه در مدارات مرتبط اطمینان حاصل کنیم. این کار باعث میشود که مشکلاتی مثل رگباری زدن کنتاکتور کمتر اتفاق افتاده و در صورت بروز هم به سرعت رفع شوند. در واقع نظارت مستمر بر عملکرد قطعه اصلی است که نه تنها برای جلوگیری از این مشکل کنتاکتور بلکه برای اطمینان از عملکرد صحیح هر قطعه الکتریکی و مکانیکی، باید آن را انجام داد.
سخن پایانی در مورد رگباری زدن کنتاکتور
در این مطلب از تولچی سعی کردیم تا مفهوم رگباری زدن کنتاکتور را که شامل حرکت نامنظم تیغه مشترک است؛ توضیح دهیم و دلایل آن مثل نوسانات ولتاژ، خراب بودن هسته، عدم نصب صحیح یا بار الکتریکی زیاد را معرفی نموده و راههای مواجهه با آن را معرفی نماییم. در انتهای مطلب هم راهکارهایی برای جلوگیری از بروز این مشکل بیان کردیم که شامل انتخاب کنتاکتور مناسب، نصب صحیح آن و نظارت دائم بر عملکرد کنتاکتور میباشد. برای انتخاب کنتاکتور مناسب و باکیفیت که از جمله راهکارهای مهم برای جلوگیری از رگباری کنتاکتور است؛ تولچی کنار شماست.
تولچی به شما کمک خواهد کرد تا کنتاکتور متناسب با نیاز خود را از میان نامهای آشنای این حوزه مثل کنتاکتور زیمنس یا کنتاکتور اشنایدر انتخاب کنید و با یک تصمیم صحیح، از بروز مشکلاتی نظیر رگباری زدن جلوگیری نمایید. چنانچه برای یافتن نمایندگی معتبر فروش کنتاکتور نیاز به مشاوره دارید، با تیم پشتیبانی تولچی تماس بگیرید.
سوالات متداول
چرا کنتاکتور بهصورت رگباری قطع و وصل میشود؟
این مشکل معمولاً بهدلیل نوسان ولتاژ، خرابی سیمپیچ، اتصالات معیوب یا بیشتر بودن بار الکتریکی از ظرفیت کنتاکتور رخ میدهد.
آیا رگباری زدن کنتاکتور خطرناک است؟
بله، چون میتواند باعث آسیب به تیغهها، کاهش عمر کنتاکتور، اختلال در عملکرد مدار و حتی خرابی تجهیزات متصل شود.
برای رفع رگباری زدن کنتاکتور چه کاری باید انجام داد؟
ابتدا باید اتصالات، ولتاژ ورودی، سیمپیچ و میزان بار متصل بررسی شود و در صورت نیاز، کنتاکتور تعمیر یا تعویض گردد.
سلام آیا این موارد که اینجا اشاره شده برای کنتاکتورهای همه برند ها کاربرد دارد؟
بله برای کنتاکتورهای زیمنس و اشنایدر و…
سلام، کنتاکتور ما بعضی وقتها خیلی سریع پشت سر هم قطع و وصل میشود و صدای تقتق میدهد. ممکن است این مشکل به خاطر نوسان برق باشد یا خود کنتاکتور خراب شده؟
سلام
به مقاله مراجعه کنید بطور دقیق پاسخ سوال شما داده شده است
سلام، اگر موقعی که کنتاکتور رگباری میزنه ممکنه باعث خراب شدن دستگاههایی که به آن وصل هستند هم بشود؟
سلام
بله، رگباری زدن کنتاکتور میتواند به دستگاههای متصل هم آسیب بزند. چون در این حالت کنتاکتها مدام وصل و قطع میشوند و همین موضوع باعث نوسان در جریان برق و عملکرد ناپایدار تجهیزات میشود. این وضعیت در بلندمدت میتواند به آسیب دیدن خود کنتاکتور و همچنین تجهیزات متصل به آن منجر شود.
مقاله خیلی جامع و کاربردی بود، ممنون از توضیحات دقیق درباره علل جوش خوردن کنتاکتها و سوختن کویل. فقط یک سوال آیا نوسانات ولتاژ شبکه و افزایش دمای تابلو هم میتواند عامل خرابی زودهنگام سیمپیچ کنتاکتور باشد؟
سلام
بله امکان خرابی سیم پیچ وجود دارد