- تجهیزات برق صنعتی
- محصولات اشنایدر الکتریک
- محصولات زیمنس
- محصولات اینوت
- محصولات هیوندای
- محصولات دانفوس
- تجهیزات اتوماسیون صنعتی
سافت استارتر
سافت استارتر (Soft Starter)؛ راهنمای خرید، انتخاب و بررسی قیمت
سافت استارتر یا راه انداز نرم، تجهیزی برای کنترل فرآیند راه اندازی و در بسیاری از مدل ها توقف الکتروموتور است. استفاده از سافت استارتر باعث می شود موتور به جای دریافت ناگهانی ولتاژ کامل شبکه، به صورت کنترل شده شتاب بگیرد؛ در نتیجه جریان هجومی (Inrush Current)، گشتاور ناگهانی، افت ولتاژ شبکه و تنش مکانیکی واردشده به موتور و تجهیزات متصل به آن کاهش پیدا می کند.
اگر هدف شما خرید تجهیزات اتوماسیون صنعتی و دریافت قیمت سافت استارتر تک فاز و سه فاز است، تنها توان موتور بر حسب کیلووات نباید ملاک انتخاب باشد. جریان نامی موتور، نوع بار، تعداد استارت در ساعت، زمان شتاب گیری، دمای محیط، ارتفاع محل نصب، نوع اتصال و وجود یا عدم وجود بای پس داخلی از پارامترهای مهم انتخاب هستند.
در زمان خرید سافت استارتر بهتر است ابتدا پلاک موتور و شرایط واقعی کار دستگاه بررسی شود و سپس مدل مناسب انتخاب شود. انتخاب یک سافت استارتر صرفاً بر اساس توان اسمی موتور می تواند در بارهای سنگین مانند سنگ شکن، آسیاب، کمپرسور و برخی نوار نقاله ها باعث انتخاب اشتباه شود.
ویدیو آموزشی اصول کار Soft Starter در موتورهای 3-فاز با زیرنویس فارسی:
سافت استارتر ۱۱ کیلووات مدل ۳RW3026-1BB14 زیمنس
کد محصول:
3RW30-1
- توان نامی موتور: 11 کیلووات در ولتاژ 400 ولت
- جریان نامی: 25 آمپر در دمای محیط 40°C
- ولتاژ کاری مدار قدرت: 200 تا 480 ولت AC
- ولتاژ تغذیه مدار کنترل: 110 تا 230 ولت AC/DC
- فرکانس کاری: 50 تا 60 هرتز
- نوع تجهیز: سافت استارتر (Soft Starter) سری SIRIUS 3RW30
- سایز تجهیز: S0
- نوع اتصال: ترمینال پیچی (Screw Terminal)
- تکنولوژی قدرت: تریستور (Thyristor)
- بایپس داخلی: دارد؛ برای کاهش تلفات در زمان کار عادی
- زمان قابل تنظیم راهاندازی: 0 تا 20 ثانیه
- زمان قابل تنظیم توقف نرم: 0 تا 20 ثانیه
- محدوده دمای کاری: 25- تا 60+ درجه سانتیگراد
- توان موتور در 230 ولت: 5.5 کیلووات
- کاربری: مناسب راهاندازی معمولی موتورهای سهفاز
- حداقل بار: 10٪ جریان موتور
- توان تلفاتی معمول در جریان نامی و 40°C: حدود 8 وات
- حفاظت داخلی خود تجهیز: ندارد؛ حفاظت اتصال کوتاه و حفاظت مناسب موتور باید در طراحی تابلو در نظر گرفته شود
سافت استارتر ۱۸٫۵ کیلووات مدل ۳RW3028-1BB14 زیمنس
کد محصول:
3RW30-2
- توان نامی موتور: 18.5 کیلووات در ولتاژ 400V
- جریان کاری نامی: 38 آمپر در دمای 40°C
- محدوده ولتاژ کاری: 200 تا 480V AC
- ولتاژ تغذیه مدار کنترل: 110 تا 230V AC/DC
- فرکانس کاری 50 تا 60Hz با تلورانس ±10 درصد.
- تکنولوژی تریستوری (Thyristor)
- کنتاکت بایپس داخلی (Integrated Bypass)
- سایز فیزیکی S0؛ طراحی کامپکت برای نصب در تابلوهای کنترل و مدارهای راهاندازی موتور.
- ترمینالهای پیچی (Screw Terminals) برای اتصال مدار قدرت و فرمان.
- ولتاژ عایقی نامی 600V و حداکثر ولتاژ بلوکهشدن تریستور 1600V.
- درجه آلودگی 3 مطابق IEC 60947-4-2
- مناسب برای موتورهای سهفاز آسنکرون
- مناسب برای کاربردهای استاندارد (Normal Starting)
- فاقد حفاظت اضافه بار داخلی موتور
- فاقد محدودکننده جریان قابل تنظیم داخلی
- فاقد حفاظت داخلی خود دستگاه و ارزیابی ترمیستور موتور
- وزن تقریبی 0.633 کیلوگرم و ابعاد بستهبندی اعلامشده توسط زیمنس 210 × 182 × 58 میلیمتر است.
سافت استارتر ۲۲ کیلووات ۳RW3036-1BB14 زیمنس
کد محصول:
3RW30-4
- توان نامی موتور: 22 کیلووات در ولتاژ 400 ولت و دمای محیط 40°C.
- جریان کاری نامی: 45 آمپر در 40°C؛ این مقدار در 50°C به 42 آمپر و در 60°C به 39 آمپر کاهش مییابد.
- محدوده ولتاژ موتور: 200 تا 480 ولت AC در مدار استاندارد.
- فرکانس کاری: 50 تا 60 هرتز، مناسب شبکههای رایج صنعتی.
- ولتاژ مدار فرمان: 110 تا 230 ولت AC/DC؛ بنابراین برای مدارهای فرمان با این بازه ولتاژی طراحی شده است.
- نوع کنترل قدرت: مجهز به تریستور (Thyristor) برای کنترل تدریجی ولتاژ اعمالشده به موتور در زمان استارت و توقف.
- بایپس داخلی: دارای کنتاکت بایپس داخلی است؛ پس از پایان فرآیند راهاندازی، بایپس مسیر جریان را برقرار میکند و تلفات حرارتی ناشی از عبور جریان از نیمههادیها را کاهش میدهد.
- سایز فیزیکی: سایز S2 از خانواده SIRIUS 3RW30 است و برای نصب فشرده داخل تابلو برق طراحی شده است.
- نوع ترمینال: مجهز به ترمینال پیچی (Screw Terminal) برای اتصال مدار قدرت و فرمان.
- کلاس عایقی: ولتاژ عایقی نامی 600 ولت.
- حداکثر ولتاژ بلوکهشدن تریستور: 1600 ولت که از مشخصات بخش قدرت نیمه هادی دستگاه است.
- حداقل بار قابل بهرهبرداری: 10 درصد جریان نامی، مطابق مشخصات فنی سازنده.
- حفاظت اضافهبار داخلی موتور ندارد: بنابراین برای حفاظت کامل موتور باید تجهیزات حفاظتی مناسب، مانند حفاظت اضافهبار و اتصال کوتاه، در طراحی تابلو پیشبینی شود.
- قابلیت محدودسازی جریان قابل تنظیم ندارد: این نکته هنگام مقایسه آن با سافتاستارترهای پیشرفتهتر اهمیت دارد.
- مدار Inside-Delta ندارد: بنابراین این مدل برای اتصال استاندارد موتور طراحی شده و نباید مانند مدلهای دارای قابلیت Inside-Delta سیمبندی شود.
- کاربرد اصلی: راهاندازی و توقف نرم موتورهای سهفاز آسنکرون با هدف کاهش تنشهای الکتریکی و مکانیکی هنگام استارت.
- برند و خانواده: Siemens SIRIUS 3RW30 و کد سفارش دقیق 3RW3036-1BB14 است.
سافت استارتر ۴۵ کیلووات ۳RW3046-1BB14 زیمنس
کد محصول:
3RW30-5
- برند: Siemens
- سری: SIRIUS 3RW30
- کد فنی: 3RW3046-1BB14
- نوع تجهیز: سافت استارتر سهفاز
- توان نامی موتور: 45 کیلووات در 400 ولت و دمای 40°C
- جریان کاری نامی: 80 آمپر در 40°C
- جریان کاری در دمای 50°C: 73 آمپر
- جریان کاری در دمای 60°C: 66 آمپر
- ولتاژ کاری مدار قدرت: 200 تا 480 ولت AC
- فرکانس کاری: 50 تا 60 هرتز
- ولتاژ مدار فرمان: 110 تا 230 ولت AC/DC
- تعداد پل: 3 پل
- سایز تجهیز: S3
- نوع ترمینال: پیچی (Screw Terminal)
- تکنولوژی قدرت: تریستور (Thyristor)
- مجهز به سیستم بایپس داخلی برای کاهش تلفات حرارتی در زمان کار عادی موتور
- دارای قابلیت راهاندازی و توقف نرم موتور برای کاهش تنش مکانیکی و الکتریکی هنگام استارت و استاپ
- ولتاژ عایقی نامی: 600 ولت
- حداکثر ولتاژ بلوکه تریستور: 1600 ولت
- درجه آلودگی محیطی: 3 مطابق IEC 60947-4-2
- نوع اتصال: مدار استاندارد (Standard Circuit)
- قابلیت اتصال Inside-Delta ندارد
- محدودکننده جریان قابل تنظیم ندارد
- حفاظت اضافهبار موتور داخلی ندارد؛ بنابراین حفاظت مناسب موتور باید بهصورت جداگانه در تابلو در نظر گرفته شود.
- ورودی ارزیابی ترمیستور موتور ندارد
- خروجی ترمز موتور ندارد
- ریست خارجی ندارد
- درجه حفاظت تجهیز: IP00؛ بنابراین نصب آن باید داخل تابلو یا محفظه مناسب انجام شود.
- وزن تقریبی تجهیز: 1.7 کیلوگرم
- مناسب برای موتورهای سهفاز آسنکرون با توان تا 45 کیلووات در 400 ولت در شرایط نامی اعلامشده توسط زیمنس.
سافت استارتر ۷٫۵ کیلووات مدل ۳RW3018-1BB14 زیمنس
کد محصول:
3RW30
- توان نامی موتور: 7.5 کیلووات در ولتاژ 400V
- جریان کاری نامی: 17.6 آمپر در دمای 40°C
- محدوده ولتاژ قدرت: 200 تا 480 ولت AC
- ولتاژ تغذیه مدار کنترل: 110 تا 230 ولت AC/DC
- نوع راه اندازی: راه اندازی نرم موتورهای سه فاز
- تکنولوژی قدرت: مجهز به تریستور (Thyristor)
- بای پس داخلی: دارد؛ برای کاهش تلفات نیمه هادی ها پس از راه اندازی
- تعداد پل قدرت: 3 پل
- سایز تجهیز: S00، مناسب برای تابلوهای با فضای محدود
- نوع ترمینال: ترمینال پیچی (Screw Terminal)
- فرکانس کاری: 50 تا 60 هرتز
- توان قابل پشتیبانی در 230V: حداکثر 4 کیلووات در شرایط استاندارد
- ولتاژ عایقی نامی: 600 ولت
- حداقل بار قابل قبول: 10٪ جریان نامی
- حفاظت اضافه بار موتور داخلی: ندارد
- محدودکننده جریان قابل تنظیم: ندارد
- مدار Inside-Delta: ندارد
- ورودی ارزیابی ترمیستور موتور: ندارد
- کاربری: مناسب برای کاربردهای استاندارد و شرایط راه اندازی معمول موتورهای سه فاز
- سری محصول: Siemens SIRIUS 3RW30
- کد فنی/MLFB: 3RW3018-1BB14
سافت استارتر Soft starter یک کنترل کننده الکترونیکی برای راه اندازی نرم موتورهای الکتریکی است که معمولاً با استفاده از تریستور یا SCR (Silicon Controlled Rectifier) ولتاژ اعمال شده به موتور را در زمان استارت کنترل می کند.
در روش راه اندازی مستقیم یا DOL – Direct On Line، موتور بلافاصله به ولتاژ کامل شبکه متصل می شود. در این شرایط، جریان راه اندازی موتور می تواند چند برابر جریان نامی آن باشد. این جریان بالا علاوه بر ایجاد افت ولتاژ در شبکه، تنش حرارتی و الکتریکی بیشتری به سیم پیچ موتور وارد می کند.
از طرف دیگر، اعمال ناگهانی گشتاور می تواند روی تجهیزات مکانیکی مانند:
- کوپلینگ
- گیربکس
- تسمه
- زنجیر
- شفت
- یاتاقان
- نوار نقاله
- پمپ و لوله کشی
تنش ایجاد کند.
سافت استارتر با افزایش تدریجی ولتاژ، فرآیند شتاب گرفتن موتور را کنترل می کند تا موتور و ماشین متصل به آن با ضربه کمتری وارد مدار شوند. در بسیاری از کاربردهای صنعتی، استفاده از سافت استارتر راهکاری بین راه اندازی ساده کنتاکتوری و استفاده از اینورتر است. زمانی که کنترل مداوم دور موتور موردنیاز نیست، سافت استارتر می تواند گزینه اقتصادی تر و ساده تری نسبت به VFD باشد.
در مدارهای موتور مجهز به سافت استارتر، حفاظت در برابر جریان نشتی به زمین موضوعی جدا از کنترل فرآیند راه اندازی است. سافت استارتر وظیفه کاهش جریان و تنش های الکتریکی و مکانیکی هنگام استارت موتور را بر عهده دارد، اما برای تشخیص جریان باقیمانده و حفاظت در برابر برق گرفتگی یا برخی خطاهای نشتی، در صورت نیاز باید از کلید محافظ جان یا تجهیزات مناسب حفاظت نشتی استفاده شود. انتخاب RCCB/RCD باید با توجه به سیستم اتصال زمین، نوع بار و ویژگی های تجهیزات الکترونیک قدرت انجام شود؛ زیرا وجود سافت استارتر یا سایر تجهیزات الکترونیکی می تواند بر انتخاب نوع و نحوه عملکرد حفاظت جریان نشتی اثر بگذارد.
نحوه عملکرد سافت استارتر
برای درک صحیح نحوه عملکرد سافت استارتر باید به مدار قدرت آن توجه کرد. در سافت استارترهای الکترونیکی معمولاً در هر فاز از تریستورهای قدرت استفاده می شود. SCRها با کنترل زاویه آتش، مقدار ولتاژ مؤثر اعمال شده به موتور را در زمان راه اندازی تغییر می دهند.
برد کنترل دستگاه با ارسال Gate Pulse مناسب به تریستورها، زاویه هدایت آنها را تغییر می دهد. در ابتدای راه اندازی، ولتاژ کمتری به موتور اعمال می شود و سپس طی مدت مشخصی مقدار ولتاژ افزایش پیدا می کند تا موتور به شرایط نامی برسد.
پارامترهای مهم در این فرآیند شامل موارد زیر هستند:
- Initial Voltage یا ولتاژ اولیه
- Starting Torque یا گشتاور اولیه
- Ramp Up Time یا زمان شتاب گیری
- Current Limit یا محدودیت جریان
- Ramp Down Time یا زمان کاهش سرعت
- Soft Stop یا توقف نرم
در بعضی مدل ها امکان انتخاب روش راه اندازی بر اساس رمپ ولتاژ یا محدودیت جریان وجود دارد. در روش Current Limit، سافت استارتر اجازه نمی دهد جریان موتور از مقدار تنظیم شده بالاتر برود و بر اساس شرایط بار، زمان رسیدن موتور به سرعت نامی تغییر می کند.
برای حفاظت مدار موتور در کنار سافت استارتر، استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت موتور اهمیت زیادی دارد. کلید حرارتییا MPCB می تواند در بسیاری از مدارهای موتور برای حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه و همچنین قطع و وصل و ایزولاسیون دستی مورد استفاده قرار گیرد.
در مدارهای دارای سافت استارتر، انتخاب و تنظیم کلید حرارتی باید با جریان نامی موتور، جریان و مدت زمان راه اندازی و الزامات هماهنگی حفاظتی بین تجهیزات مطابقت داشته باشد؛ بنابراین نباید صرفاً بر اساس توان موتور انتخاب شود. در برخی ساختارها نیز خود سافت استارتر قابلیت حفاظت اضافه بار موتور را دارد و باید هماهنگی آن با کلید حفاظتی طبق دستورالعمل سازنده بررسی شود.
رمپ راه اندازی و توقف نرم چه کاربردی دارند؟
در Ramp Up، ولتاژ و در نتیجه گشتاور موتور به صورت کنترل شده افزایش پیدا می کند. تنظیم صحیح این زمان باعث جلوگیری از ضربه مکانیکی و کاهش جریان راه اندازی می شود. در Ramp Down یا Soft Stop، فرآیند توقف موتور نیز تدریجی تر انجام می شود. این ویژگی به خصوص در پمپ های سانتریفیوژ اهمیت زیادی دارد؛ زیرا توقف ناگهانی جریان سیال می تواند باعث ایجاد ضربه قوچ یا Water Hammer در شبکه لوله کشی شود.
برد سافت استارتر چه وظیفه ای دارد؟
برد سافت استارتر بخش اصلی کنترل دستگاه است و بسته به طراحی سازنده می تواند شامل مدار پردازنده، تغذیه، ورودی و خروجی دیجیتال، مدار تحریک تریستورها، سنجش جریان، سنجش ولتاژ، حفاظت حرارتی و رابط کاربری باشد.
در مدل های پیشرفته تر، برد کنترل می تواند امکاناتی مانند:
- ثبت خطا
- مانیتورینگ جریان
- تشخیص عدم تعادل فاز
- حفاظت اضافه بار
- کنترل بای پس
- ورودی PTC
- ارتباط Modbus
- اتصال به PLC
- Fieldbus
را نیز فراهم کند.
در ورودی مدارهای دارای سافت استارتر، کلید اتوماتیک یا MCCB می تواند به عنوان بخشی از حفاظت مدار در برابر اتصال کوتاه و، بسته به نوع تریپ و تنظیمات، اضافه بار مورد استفاده قرار گیرد. از آنجا که سافت استارتر در زمان راه اندازی جریان قابل توجهی را از شبکه دریافت می کند، انتخاب MCCB باید به گونه ای باشد که ضمن تأمین حفاظت موردنیاز، در اثر جریان راه اندازی به صورت ناخواسته قطع نکند. ظرفیت قطع، جریان نامی، مشخصه تریپ و هماهنگی MCCB با سافت استارتر و سایر تجهیزات مدار باید بر اساس مشخصات سازنده و شرایط واقعی شبکه تعیین شود. در کاربردهای سافت استارتر، نوع حفاظت و سطح هماهنگی موردنیاز نیز باید در طراحی مدار در نظر گرفته شود.
مشخصات سافت استارتر مهم در زمان انتخاب
برای انتخاب صحیح تنها به توان درج شده کنار نام محصول توجه نکنید. مهم ترین مشخصات سافت استارتر عبارت اند از:
- جریان نامی دستگاه
- توان موتور قابل پشتیبانی
- ولتاژ کاری
- فرکانس شبکه
- ولتاژ مدار فرمان
- تعداد استارت مجاز در ساعت
- مدت زمان استارت
- ظرفیت اضافه بار
- دمای محیط
- ارتفاع محل نصب
- درجه حفاظت IP
- نوع بای پس
- تعداد فازهای کنترل شده
- امکان Inside-Delta
- ورودی و خروجی های کنترلی
- قابلیت ارتباط با PLC
- سطح حفاظت موتور
- ابعاد و شرایط نصب
در مدل های مختلف، توان درج شده روی کاتالوگ بر اساس شرایط استاندارد کاری تعریف شده است. اگر دمای تابلو بالا باشد، ارتفاع محل نصب زیاد باشد یا تعداد استارت ها افزایش پیدا کند، ممکن است لازم باشد Derating اعمال شود.
Derating یعنی ظرفیت قابل استفاده تجهیز در شرایط سخت تر از شرایط مرجع کاهش داده شود.
برند و کاتالوگ فنی در انتخاب سافت استارتر
برندهای مختلف، رنج های متفاوتی از سافت استارتر را برای کاربردهای سبک، استاندارد و سنگین ارائه می کنند. همچنین برای انتخاب مدل صحیح، مراجعه به کاتالوگ سافت استارتر اشنایدر اهمیت دارد؛ زیرا جداول انتخاب، شرایط Derating، تعداد استارت، نحوه سیم بندی و ابعاد نصب در کاتالوگ هر سری مشخص می شود.
موضوع ابعاد سافت استارتر اشنایدر نیز هنگام طراحی تابلو اهمیت دارد؛ چون با افزایش جریان نامی، اندازه فیزیکی دستگاه، الزامات تهویه و فاصله نصب می تواند تغییر کند. در کنار آن، سافت استارتر اینوت و سایر برندهای موجود در بازار نیز باید بر اساس پارامترهای فنی و شرایط واقعی کاربرد مقایسه شوند، نه فقط قیمت اولیه.
همین موضوع درباره قیمت سافت استارتر زیمنس نیز صدق می کند. دو مدل از یک برند ممکن است به دلیل اختلاف جریان، نوع بای پس، سطح امکانات یا شرایط کاری قیمت متفاوتی داشته باشند.
انواع سافت استارتر
انواع سافت استارتر را می توان بر اساس نوع تغذیه، روش کنترل، ساختار بای پس، نحوه تنظیم و سطح امکانات حفاظتی طبقه بندی کرد.
از مهم ترین دسته بندی ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
سافت استارتر آنالوگ و دیجیتال
در مدل های آنالوگ، تنظیم پارامترهایی مانند زمان استارت، ولتاژ اولیه و زمان توقف معمولاً توسط پتانسیومتر انجام می شود.
مدل های دیجیتال معمولاً دارای صفحه نمایش و منوی پارامتری هستند و امکان تنظیم دقیق تر، مشاهده جریان موتور، نمایش خطاها و در برخی مدل ها ارتباط با شبکه های صنعتی را فراهم می کنند.
مدل های تک فاز و سه فاز
بخش عمده سافت استارترهای صنعتی برای موتورهای القایی سه فاز طراحی شده اند. مدل های تک فاز نیز برای برخی کاربردهای مشخص وجود دارند، اما ساختار، توان و کاربرد آنها با سافت استارترهای صنعتی سه فاز متفاوت است. به همین دلیل هنگام بررسی قیمت سافت استارتر تک فاز باید توان موتور، نوع موتور و کاربرد تجهیز کاملاً مشخص باشد و صرفاً قیمت یک دستگاه با مدل های صنعتی سه فاز مقایسه نشود.
در مقابل، قیمت سافت استارتر سه فاز بیش از همه تحت تأثیر جریان نامی، توان قابل پشتیبانی، برند، سطح حفاظت، وجود بای پس داخلی و امکانات کنترلی قرار دارد.
مدل های دارای بای پس و بدون بای پس
سافت استارتر ممکن است دارای کنتاکتور بای پس داخلی باشد یا برای کار با بای پس خارجی طراحی شود.
مدل هایی که Internal Bypass دارند، پس از پایان فرآیند راه اندازی، مسیر جریان موتور را از تریستورها خارج کرده و از طریق کنتاکتور داخلی عبور می دهند.
این کار باعث کاهش:
- تلفات توان
- تولید حرارت
- فشار حرارتی روی SCRها
- نیاز به دفع حرارت در زمان کار دائم
می شود.
بای پس داخلی و خارجی در سافت استارتر
تریستورهای سافت استارتر عمدتاً در زمان استارت و توقف موردنیاز هستند. پس از رسیدن موتور به سرعت نامی، معمولاً نیازی به کنترل زاویه آتش وجود ندارد.
در Internal Bypass، کنتاکتور موردنیاز داخل خود دستگاه قرار گرفته است.
در External Bypass، کنتاکتور جداگانه ای خارج از سافت استارتر نصب می شود.
انتخاب بین این دو ساختار باید بر اساس طراحی تابلو، میزان فضای موجود، جریان موتور، تعداد استارت و شرایط تعمیر و نگهداری انجام شود. وجود بای پس داخلی به معنی حذف تمام تجهیزات حفاظتی موتور نیست. بسته به مدل سافت استارتر ممکن است همچنان به کلید حفاظتی، فیوز، کنتاکتور، رله اضافه بار یا تجهیزات حفاظتی دیگر نیاز باشد.
اتصال In-Line و Inside-Delta
دو روش متداول اتصال سافت استارتر، اتصال خطی In-Line و اتصال Inside-Delta هستند.
در اتصال In-Line، سافت استارتر در مسیر مستقیم بین شبکه و موتور قرار می گیرد و جریان خط از دستگاه عبور می کند.
در روش Inside-Delta، سافت استارتر داخل مدار سیم پیچ مثلث موتور قرار می گیرد. در این حالت جریان عبوری از سافت استارتر کمتر از جریان خط است و در طراحی صحیح می توان از ظرفیت متفاوتی برای راه انداز استفاده کرد.
استفاده از Inside-Delta مستلزم دسترسی به شش سر سیم موتور و پشتیبانی سافت استارتر از این روش اتصال است. بنابراین پیش از سیم بندی باید دفترچه فنی و مشخصات سافت استارتر بررسی شود.
راهنمای انتخاب و سایزینگ سافت استارتر
سایزینگ صحیح سافت استارتر باید با بررسی هم زمان الکتروموتور و بار مکانیکی انجام شود.
انتخاب بر اساس جریان موتور
مهم ترین پارامتر، Motor Rated Current یا جریان نامی موتور است.
جریان درج شده روی پلاک موتور باید با جریان نامی سافت استارتر در شرایط کاری موردنظر مقایسه شود. انتخاب صرفاً بر اساس توان موتور همیشه دقیق نیست؛ زیرا موتورهایی با توان یکسان ممکن است جریان نامی یا شرایط بار متفاوت داشته باشند.
انتخاب بر اساس نوع بار
بارها را می توان به صورت کلی به دو دسته تقسیم کرد:
Constant Torque Load یا بار با گشتاور تقریباً ثابت، مانند:
- نوار نقاله
- بالابر
- برخی میکسرها
- ماشین آلات جابه جایی مواد
و Variable Torque Load یا بار با گشتاور متغیر، مانند:
- فن سانتریفیوژ
- پمپ سانتریفیوژ
- برخی بلوئرها
این تفاوت روی گشتاور راه اندازی و جریان موردنیاز تأثیر دارد.
بارهایی مانند سنگ شکن، آسیاب و برخی کمپرسورها ممکن است راه اندازی سنگین تری داشته باشند و نیازمند بررسی دقیق تر ظرفیت اضافه بار سافت استارتر باشند.
تعداد استارت در ساعت
Starts per Hour یکی از پارامترهایی است که در انتخاب سافت استارتر نباید نادیده گرفته شود. هر بار استارت باعث عبور جریان بالا از تریستورها و تولید حرارت می شود. اگر تعداد استارت ها زیاد باشد، فرصت خنک شدن تجهیزات قدرت کاهش پیدا می کند.
بنابراین برای کاربردهایی با استارت و توقف مکرر، باید نمودارها و جداول ظرفیت حرارتی سازنده بررسی شوند.
دمای محیط و ارتفاع نصب
Ambient Temperature و Altitude می توانند ظرفیت واقعی سافت استارتر را کاهش دهند. در تابلوهای برق با تهویه ضعیف یا محیط های گرم، انتخاب هیت سینک، فن، فاصله نصب و ظرفیت دستگاه اهمیت بیشتری دارد.
در ارتفاع زیاد نیز به دلیل کاهش چگالی هوا، قابلیت خنک کاری تجهیزات الکتریکی کمتر می شود و ممکن است سازنده استفاده از ضریب کاهش ظرفیت را توصیه کند.
کاربرد سافت استارتر در تجهیزات صنعتی
سافت استارتر در کاربردهایی استفاده می شود که هدف، کاهش جریان و تنش هنگام شروع حرکت موتور است و کنترل دائمی دور موردنیاز نیست.
1. پمپ
پمپ های سانتریفیوژ یکی از متداول ترین کاربردهای سافت استارتر هستند. راه اندازی نرم می تواند ضربه مکانیکی اولیه را کاهش دهد و توقف نرم نیز در طراحی صحیح به کاهش Water Hammer کمک کند.
در جست وجوی قیمت سافت استارتر پمپ آب نباید فقط توان موتور در نظر گرفته شود. نوع پمپ، هد، اینرسی سیستم، شیرها، زمان توقف موردنیاز و تعداد استارت روزانه نیز مهم هستند.
2. فن و بلوئر
فن های بزرگ می توانند Moment of Inertia یا ممان اینرسی بالایی داشته باشند؛ در نتیجه زمان شتاب گیری آنها نسبت به بارهای سبک بیشتر است. استفاده از سافت استارتر باعث می شود شتاب گرفتن فن کنترل شده تر انجام شود و فشار ناگهانی روی تسمه، پولی و کوپلینگ کاهش پیدا کند.
3. نوار نقاله
در Conveyorها، استارت ناگهانی می تواند باعث:
- لغزش تسمه
- کشش ناگهانی
- جابه جایی بار
- ضربه به گیربکس
- افزایش تنش روی کوپلینگ
شود.
Ramp Up مناسب باعث می شود نوار نقاله تدریجی تر شتاب بگیرد.
4. کمپرسور
کمپرسورها بسته به نوع طراحی می توانند گشتاور راه اندازی قابل توجهی داشته باشند. در انتخاب سافت استارتر کمپرسور باید وضعیت Load/Unload، فشار اولیه، توان موتور و زمان استارت بررسی شود.
5. سنگ شکن و آسیاب
Crusherها و آسیاب ها معمولاً جزو بارهای سنگین محسوب می شوند و ممکن است علاوه بر ممان اینرسی بالا، تحت بار اولیه نیز استارت شوند.
در چنین کاربردهایی بررسی:
- Starting Current
- Starting Torque
- Current Limit
- Acceleration Time
- Overload Capacity
ضروری است.
انتخاب سافت استارتر برای این تجهیزات صرفاً بر اساس توان kW موتور توصیه نمی شود.
مزایای سافت استارتر
مهم ترین مزایای سافت استارتر عبارت اند از:
- کاهش جریان هجومی موتور
- کاهش افت ولتاژ هنگام راه اندازی
- کاهش ضربه مکانیکی
- کاهش تنش روی کوپلینگ و گیربکس
- افزایش کنترل روی فرآیند استارت
- امکان توقف نرم در مدل های مناسب
- کاهش تنش واردشده به تسمه و نوار نقاله
- کاهش احتمال ضربه قوچ در برخی سیستم های پمپاژ
- کاهش نیاز به راه اندازی مستقیم موتور
- امکان حفاظت و مانیتورینگ موتور در مدل های پیشرفته
- کاهش هزینه نسبت به VFD در کاربردهایی که کنترل دور نیاز نیست
البته سافت استارتر جایگزین تمام تجهیزات حفاظتی نیست و سطح حفاظت داخلی باید برای هر مدل جداگانه بررسی شود.
حفاظت های مهم سافت استارتر
سافت استارترهای دیجیتال پیشرفته ممکن است بخشی از حفاظت های موتور را نیز ارائه دهند.
بسته به مدل، حفاظت های زیر می توانند وجود داشته باشند:
- Motor Overload Protection
- Electronic Overload Relay یا EOL
- Overcurrent
- Underload
- Phase Loss
- Phase Imbalance
- Overtemperature
- تعداد استارت بیش از حد
- زمان استارت بیش از حد
- حفاظت ورودی PTC
- خطای توالی فاز
- خطای تریستور
- خطای بای پس
وجود یک حفاظت باید حتماً از روی کاتالوگ مدل موردنظر تأیید شود. همه سافت استارترها رله اضافه بار داخلی ندارند.
در مدلی که حفاظت اضافه بار موتور در آن پیش بینی نشده است، باید حفاظت مناسب در خارج از سافت استارتر تأمین شود.
مقایسه سافت استارتر با راه اندازی مستقیم و ستاره مثلث
در DOL، موتور مستقیماً به شبکه متصل می شود و راه اندازی بسیار ساده است، اما جریان و گشتاور اولیه بالا خواهند بود. در روش Star-Delta یا ستاره مثلث، موتور ابتدا در اتصال ستاره راه اندازی و سپس به مثلث منتقل می شود. این روش جریان راه اندازی را کاهش می دهد، اما هنگام تغییر اتصال می تواند پله گشتاور ایجاد شود.
سافت استارتر امکان Ramp پیوسته تر و تنظیم پذیرتری در فرآیند راه اندازی فراهم می کند.
در انتخاب بین این روش ها باید توان موتور، شرایط شبکه، نوع بار، تعداد استارت و حساسیت تجهیزات مکانیکی بررسی شود.
عوامل مؤثر بر لیست قیمت سافت استارتر
قیمت سافت استارتر عدد ثابتی برای همه کاربردها نیست و عواملی مانند برند، جریان نامی، توان موتور، نوع کنترل، وجود بای پس، سطح حفاظت و امکانات ارتباطی روی آن تأثیر دارند.
برای تهیه لیست قیمت سافت استارتر بهتر است مدل ها بر اساس جریان نامی و توان موتور مقایسه شوند، نه اینکه تنها ارزان ترین مدل انتخاب شود.
مهم ترین عوامل مؤثر بر قیمت عبارت اند از:
- جریان نامی
- توان قابل پشتیبانی
- ولتاژ کاری
- تک فاز یا سه فاز بودن
- برند و کشور سازنده
- بای پس داخلی
- صفحه نمایش دیجیتال
- قابلیت ارتباط صنعتی
- حفاظت های داخلی
- کیفیت SCRها و طراحی حرارتی
- استانداردهای تجهیز
- موجودی بازار
- خدمات پس از فروش
- شرایط گارانتی
به همین دلیل لیست قیمت و خرید سافت استارتر زمانی کاربردی است که مشخصات فنی هر مدل در کنار قیمت آن نمایش داده شود.
در بازار، عبارت هایی مانند قیمت سافت استارتر چینی یا قیمت سافت استارتر ایرانی زیاد جست وجو می شوند؛ اما کشور سازنده به تنهایی معیار کافی برای انتخاب نیست. ظرفیت واقعی، کیفیت تجهیزات قدرت، سیستم حفاظت، پشتیبانی فنی و تناسب دستگاه با بار اهمیت بیشتری دارد.
در مورد سافت استارتر ایرانی نیز باید مشخصات فنی، جریان واقعی قابل تحمل، شرایط گارانتی، کیفیت قطعات قدرت و امکان تأمین قطعات یدکی مقایسه شود.
ساخت سافت استارتر صنعتی نیز صرفاً به قرار دادن چند تریستور در مدار محدود نیست. طراحی Trigger، ایزولاسیون، Snubber، اندازه گیری جریان، حفاظت حرارتی، EMC، هیت سینک و الگوریتم کنترل از بخش های اساسی یک سافت استارتر قابل اطمینان هستند.
خرید سافت استارتر به همراه گارانتی معتبر
برای خرید سافت استارتر به همراه گارانتی معتبر ابتدا باید مشخص شود گارانتی دقیقاً چه مواردی را پوشش می دهد و خدمات پس از فروش توسط چه مجموعه ای انجام می شود.
هنگام خرید این موارد را بررسی کنید:
- تطابق جریان دستگاه با پلاک موتور
- تطابق ولتاژ شبکه
- نوع بار
- تعداد استارت در ساعت
- دمای محیط تابلو
- مدت زمان موردنیاز برای Ramp Up
- نیاز یا عدم نیاز به Soft Stop
- وجود بای پس داخلی
- حفاظت اضافه بار
- نحوه تأمین قطعات و خدمات
- شرایط گارانتی
- اصالت کالا
ابتدا جریان نامی موتور و نوع دستگاهی که موتور آن را به حرکت درمی آورد مشخص کنید؛ این دو مورد نقطه شروع مناسب تری نسبت به مقایسه صرف قیمت هستند.
چرا انتخاب سافت استارتر فقط با توان موتور کافی نیست؟
فرض کنید دو الکتروموتور با توان یکسان وجود دارند؛ یکی روی پمپ سانتریفیوژ و دیگری روی سنگ شکن نصب شده است.
با وجود یکسان بودن توان موتور، شرایط راه اندازی آنها می تواند کاملاً متفاوت باشد.
پمپ ممکن است Variable Torque Load باشد و استارت نسبتاً سبک تری داشته باشد، در حالی که سنگ شکن ممکن است:
- اینرسی بالاتر
- گشتاور اولیه بیشتر
- زمان استارت طولانی تر
- احتمال استارت زیر بار
داشته باشد.
در نتیجه ظرفیت حرارتی و Current Limit موردنیاز نیز متفاوت خواهد بود. به همین دلیل انتخاب حرفه ای باید بر اساس Application انجام شود.
سوالات متداول درباره خرید سافت استارتر
در این بخش به پرتکرارترین پرسش کاربران پاسخ داده ایم:
1. آیا سافت استارتر دور موتور را کنترل می کند؟
سافت استارتر عمدتاً برای کنترل فرآیند راه اندازی و توقف استفاده می شود و مانند اینورتر برای کنترل مداوم فرکانس و دور موتور طراحی نشده است. برای کنترل پیوسته سرعت معمولاً VFD انتخاب مناسب تری است.
2. آیا برای هر پمپ می توان از سافت استارتر استفاده کرد؟
در بسیاری از پمپ های سانتریفیوژ قابل استفاده است، اما توان موتور، جریان، تعداد استارت، شرایط هیدرولیکی و نیاز به Soft Stop باید بررسی شود.
3. آیا سافت استارتر به کنتاکتور نیاز دارد؟
پاسخ به طراحی مدار و نوع دستگاه بستگی دارد. بعضی مدل ها بای پس داخلی دارند و بعضی مدل ها به کنتاکتور بای پس خارجی نیاز دارند. تجهیزات قطع و حفاظت بالادست نیز باید مطابق طراحی تابلو انتخاب شوند.
4. آیا سافت استارتر از موتور در برابر اضافه بار حفاظت می کند؟
همه مدل ها خیر. بعضی دستگاه ها دارای Electronic Overload Protection هستند و برخی مدل ها نیازمند رله اضافه بار خارجی اند. این موضوع باید در کاتالوگ مدل بررسی شود.
5. سافت استارتر بهتر است یا ستاره مثلث؟
سافت استارتر امکان کنترل نرم تر فرآیند استارت را فراهم می کند، در حالی که مدار ستاره مثلث ساده تر است اما تغییر اتصال می تواند باعث پله جریان و گشتاور شود. انتخاب نهایی به توان موتور، نوع بار و بودجه بستگی دارد.
6. تفاوت بای پس داخلی و خارجی چیست؟
در مدل دارای Internal Bypass، کنتاکتور بای پس داخل دستگاه قرار دارد. در External Bypass کنتاکتور به صورت مجزا در تابلو نصب می شود.
7. هنگام خرید، آمپر مهم تر است یا کیلووات؟
هر دو مهم هستند، اما برای سایزینگ دقیق جریان نامی موتور و شرایط بار اهمیت بسیار زیادی دارند. توان kW به تنهایی برای تمام کاربردها کافی نیست.
8. برای مشاهده قیمت روز soft starter چه باید کرد؟
به دلیل تغییر موجودی، برند، جریان و مشخصات فنی، قیمت مدل ها می تواند متفاوت باشد. برای مشاهده لیست قیمت سافت استارتر بهتر است محصولات موجود را بر اساس توان، جریان و ویژگی های فنی مقایسه کنید.








دیدگاهتان را بنویسید